Κοινός αρτηριακός κορμός στα παιδιά: Διάγνωση και χειρουργική θεραπεία
Ο κοινός αρτηριακός κορμός είναι μια σπάνια και σοβαρή συγγενής καρδιοπάθεια κατά την οποία από την καρδιά του μωρού εκφύεται ένα μόνο μεγάλο αγγείο αντί για την αορτή και την πνευμονική αρτηρία, που φυσιολογικά εκφύονται χωριστά.
Σε μια υγιή καρδιά, η αορτή μεταφέρει το πλούσιο σε οξυγόνο αίμα στο σώμα, ενώ η πνευμονική αρτηρία στέλνει το φτωχό σε οξυγόνο αίμα στους πνεύμονες.
Στον κοινό αρτηριακό κορμό, όμως, αυτά τα δύο αγγεία αποτελούν ένα ενιαίο κοινό αγγείο. Συνήθως υπάρχει επίσης ένα μεγάλο άνοιγμα (VSD) ανάμεσα στις δύο κάτω κοιλότητες της καρδιάς.
Γι’ αυτό το οξυγονωμένο και το μη οξυγονωμένο αίμα αναμειγνύονται και στέλνονται τόσο στους πνεύμονες όσο και στο σώμα.
Ο κοινός αρτηριακός κορμός είναι μια σοβαρή καρδιακή ανωμαλία που στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτεί χειρουργική θεραπεία ήδη από τη νεογνική περίοδο. Ποια είναι τα συμπτώματα του κοινού αρτηριακού κορμού στα παιδιά; Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες μετά τη γέννηση.
Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:
| Γρήγορη αναπνοή και δυσκολία στην αναπνοή. |
| Μελάνιασμα των χειλιών και του δέρματος (κυάνωση). |
| Γρήγορη κόπωση κατά τη σίτιση. |
| Ανεπαρκής αύξηση βάρους. |
| Υπερβολική εφίδρωση. |
| Ταχυκαρδία. |
| Σημεία καρδιακής ανεπάρκειας. |
Ιδιαίτερα σε περίπτωση έντονης κυάνωσης, σοβαρής δυσκολίας στην αναπνοή και αδυναμίας σίτισης, απαιτείται επείγουσα ιατρική αξιολόγηση. Πώς δημιουργείται ο κοινός αρτηριακός κορμός; Η πάθηση αυτή δημιουργείται όταν, κατά την ανάπτυξη της καρδιάς του μωρού μέσα στη μήτρα, τα μεγάλα αγγεία δεν διαχωρίζονται φυσιολογικά μεταξύ τους.
Παρόλο που η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα γνωστή, μπορεί να σχετίζεται με ορισμένες γενετικές και χρωμοσωμικές διαφορές.
Ιδιαίτερα μπορεί να συνυπάρχει με το σύνδρομο έλλειψης 22q11.2. Γι’ αυτό σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να συστηθεί γενετική αξιολόγηση. Πώς διαγιγνώσκεται ο κοινός αρτηριακός κορμός; Η σημαντικότερη μέθοδος διάγνωσης είναι το υπερηχοκαρδιογράφημα (υπερηχογράφημα καρδιάς).
Με το υπερηχοκαρδιογράφημα μπορούν να αξιολογηθούν:
| Η δομή του κοινού αγγείου που εκφύεται από την καρδιά. |
| Το άνοιγμα ανάμεσα στις κοιλίες της καρδιάς (VSD). |
| Τα σημεία έκφυσης των πνευμονικών αρτηριών. |
| Η δομή και η λειτουργία της βαλβίδας του κοινού αγγείου. |
| Η αντλητική ισχύς της καρδιάς. |
Σε ορισμένα μωρά η πάθηση μπορεί να εντοπιστεί και κατά την εγκυμοσύνη με εμβρυϊκό υπερηχοκαρδιογράφημα.
Όταν χρειάζεται, μπορούν να γίνουν αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία καρδιάς και γενετικές εξετάσεις. Πότε ο κοινός αρτηριακός κορμός απαιτεί χειρουργική επέμβαση; Ο κοινός αρτηριακός κορμός είναι μια καρδιοπάθεια που δεν υποχωρεί από μόνη της και απαιτεί χειρουργική θεραπεία.
Χωρίς θεραπεία μπορεί να εμφανιστούν υπερβολική ροή αίματος προς τους πνεύμονες, καρδιακή ανεπάρκεια και μόνιμη βλάβη στα πνευμονικά αγγεία.
Γι’ αυτό η επέμβαση συνήθως προγραμματίζεται τις πρώτες εβδομάδες της ζωής, στην καταλληλότερη δυνατή στιγμή ανάλογα με την κλινική κατάσταση του μωρού.
Πριν από την επέμβαση μπορεί να χρειαστεί υποστήριξη της αναπνοής και της κυκλοφορίας του μωρού και έλεγχος των σημείων καρδιακής ανεπάρκειας. Πώς γίνεται η χειρουργική επέμβαση για τον κοινό αρτηριακό κορμό; Ο στόχος της χειρουργικής θεραπείας είναι να δημιουργηθεί ένα πιο φυσιολογικό κυκλοφορικό σύστημα, διαχωρίζοντας την κυκλοφορία του αίματος προς τους πνεύμονες από την κυκλοφορία προς το σώμα.
Η επέμβαση γίνεται συνήθως με τη μέθοδο της χειρουργικής ανοιχτής καρδιάς.
| 1. Σύγκλειση του VSD. |
Το άνοιγμα ανάμεσα στις δύο κοιλίες της καρδιάς κλείνεται με ένα εμβάλωμα. Έτσι το αίμα που εξέρχεται από την αριστερή κοιλία κατευθύνεται στο σώμα μέσω του κοινού αγγείου.
| 2. Διαχωρισμός των πνευμονικών αρτηριών. |
Οι πνευμονικές αρτηρίες αποσπώνται από το κοινό αγγείο και προετοιμάζονται για τη δημιουργία νέας σύνδεσης για την πνευμονική κυκλοφορία.
| 3. Δημιουργία σύνδεσης ανάμεσα στη δεξιά κοιλία και τους πνεύμονες. |
Ανάμεσα στη δεξιά κοιλία και τις πνευμονικές αρτηρίες τοποθετείται ένα ειδικό αγγειακό μόσχευμα (αγωγός), που συνήθως περιέχει βαλβίδα.
Με αυτόν τον τρόπο το φτωχό σε οξυγόνο αίμα στέλνεται στους πνεύμονες.
| 4. Αξιολόγηση της βαλβίδας του κοινού αγγείου. |
Αν υπάρχει σημαντική στένωση ή ανεπάρκεια στη βαλβίδα του κορμού, μπορεί να χρειαστεί αποκατάσταση της βαλβίδας ή άλλη παρέμβαση κατά την ίδια επέμβαση. Η διαδικασία ανάρρωσης μετά την επέμβαση
Οι πρώτες ημέρες: Μονάδα εντατικής θεραπείας
Μετά την επέμβαση, το μωρό παρακολουθείται στενά στη μονάδα εντατικής θεραπείας παιδοκαρδιοχειρουργικής.
Η αναπνοή, ο καρδιακός ρυθμός, η αρτηριακή πίεση και η καρδιακή λειτουργία αξιολογούνται συνεχώς.
Ανάρρωση στο νοσοκομείο
Καθώς βελτιώνεται η γενική κατάσταση του μωρού, η αναπνευστική υποστήριξη μειώνεται και η σίτιση ρυθμίζεται σταδιακά.
Η διάρκεια της νοσηλείας εξαρτάται από την έκταση της επέμβασης και από την πορεία ανάρρωσης του μωρού.
Ανάρρωση στο σπίτι
Μετά το εξιτήριο, η σίτιση, η αύξηση βάρους, η λήψη φαρμάκων και η φροντίδα του τραύματος πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά.
Μακροχρόνιοι έλεγχοι
Μετά την επέμβαση απαιτούνται τακτικοί παιδοκαρδιολογικοί έλεγχοι. Ιδιαίτερα παρακολουθείται η λειτουργία του αγωγού που τοποθετήθηκε ανάμεσα στη δεξιά κοιλία και τους πνεύμονες. Χρειάζεται νέα παρέμβαση μετά την επέμβαση για κοινό αρτηριακό κορμό; Ναι. Ακόμη κι αν η πρώτη επέμβαση είναι επιτυχής, καθώς το παιδί μεγαλώνει, ο αγωγός που τοποθετήθηκε μπορεί να στενέψει, η λειτουργία της βαλβίδας του να επιδεινωθεί ή να μην μπορεί να προσαρμοστεί στην ανάπτυξη του παιδιού.
Γι’ αυτό τα επόμενα χρόνια μπορεί να χρειαστεί επέμβαση με καθετήρα ή νέα χειρουργική επέμβαση.
Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί επίσης να χρειαστεί πρόσθετη θεραπεία για προβλήματα της βαλβίδας του κορμού ή στενώσεις των πνευμονικών αρτηριών. Μπορούν τα παιδιά με κοινό αρτηριακό κορμό να ζήσουν φυσιολογική ζωή; Πολλά παιδιά που υποβάλλονται νωρίς σε επιτυχή χειρουργική θεραπεία μπορούν να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους, να πάνε σχολείο και να συμμετέχουν σε κατάλληλες σωματικές δραστηριότητες.
Ωστόσο, τα μακροχρόνια αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με τα ανατομικά χαρακτηριστικά της πάθησης, τις συνοδές ανωμαλίες, τα αποτελέσματα της επέμβασης και τις επιπλοκές που μπορεί να εμφανιστούν.
Γι’ αυτό είναι σημαντική η δια βίου παρακολούθηση από καρδιολόγους εξειδικευμένους στις συγγενείς καρδιοπάθειες. Γιατί είναι σημαντικές η έγκαιρη διάγνωση και η χειρουργική επέμβαση; Αν ο κοινός αρτηριακός κορμός δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να εμφανιστούν υψηλή πίεση στα πνευμονικά αγγεία, καρδιακή ανεπάρκεια και σοβαρά προβλήματα κυκλοφορίας.
Η έγκαιρη χειρουργική επέμβαση στοχεύει στη μείωση του κινδύνου μόνιμης βλάβης στα πνευμονικά αγγεία και στην αύξηση των πιθανοτήτων επιβίωσης του μωρού. Συμπέρασμα Μια ζωή που ξεκινά με ένα μόνο αγγείο μπορεί να αποκτήσει νέο μέλλον με τη σωστή χειρουργική παρέμβαση.
Ο κοινός αρτηριακός κορμός είναι μια σοβαρή συγγενής καρδιοπάθεια που απαιτεί ταχεία αξιολόγηση στη νεογνική περίοδο και χειρουργική θεραπεία σε εξειδικευμένα κέντρα.
Χάρη στις προηγμένες τεχνικές παιδοκαρδιοχειρουργικής, τις δυνατότητες εντατικής θεραπείας και την τακτική καρδιολογική παρακολούθηση, στόχος είναι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Να θυμάστε: Στα μωρά που έχουν διαγνωστεί με κοινό αρτηριακό κορμό, ο χρόνος της επέμβασης και το σχέδιο θεραπείας πρέπει να αξιολογούνται χωρίς καθυστέρηση από ειδικούς παιδοκαρδιολόγους και παιδοκαρδιοχειρουργούς.
